Literatura

Różewicz-poeta uważany jest za spadkobiercę awangardy; szczególnie cenił sobie twórczość Juliana Przybosia. Jednak Różewicz nie był bezwiednym naśladowcą tego poety, lecz raczej, jak pisze Drewnowski, była to fascynacja przechodząca niemalże w kult. Podobnie, może zbyt przesadnie, można powiedzieć, że Różewicz usamodzielnił się, jak wcześniej jego mistrz odseparował się od Tadeusza Peipera. Włodzimierz Wójcik z kolei wskazuje na analogie między poetyką Różewicza a twórczością Norwida. Ten pierwszy sam przyznawał, iż, szczególnie kilka wierszy romantycznego twórcy, stanowią istotną inspirację dla niego (np. Czułość, Bema pamięci-żałobny rapsod, Nerwy). Obu poetów łączą już chociażby pewne podobieństwa na biograficzne, Norwid przeżył klęska powstania listopadowego, Różewicz okupację hitlerowską. W poezji natomiast obaj posługują się ironią, dystansując się w ten sposób wobec zastanej rzeczywistości, obaj poszukują stałych moralnych, eksperymentują. Różewicz fascynacji Norwidem dał wyraz w pastiszowym cyklu pt. Podglądanie klasyków.

Ważnym elementem twórczości Tadeusza Różewicza są kwestie moralne, etyczne. Na zasadnicze pytanie unde malum? odpowiada poeta w sposób jednoznaczny, zło pochodzi zawsze od człowieka. W świecie chaosu, natłoku informacji, nierozstrzygniętych kwestii etycznych istnieją więc jakieś pewniki. Zło pochodzi od człowieka, ten bowiem jest jedynym istnieniem potrafiącym mówić, a słowa potrafią zabijać. W ,,recyclingu’’, jednym z tomików poetyckich autora, słowo nie buduje i nie karmi; jest siłą destrukcyjną, wprowadzającą zamęt. Na pytanie unde malum? odpowiedź można znaleźć, ale nie ma już odpowiedzi na pytanie dlaczego? Nie wiadomo skąd bierze się odraza do ludzi bezdomnych, w wierszu Widziałem Go, podmiot boi się rozmawiać z bezdomnym, choć ma przeczucie, że może on być ziemskim Namiestnikiem Jezusa, jest przekonany, że tamten wszystko wie; mimo to nie pyta się go, co jest prawdą, lecz idzie do domu i umywa ręce. Sytuacja ta pokazuje, jak wzniosłe uczucia, szlachetne intencje weryfikowane są przez rzeczywistość.

Różewicz to autor niezwykle poczytny, jego poezje chętnie czytają nawet uczniowie. Różewicz bowiem nie boi się również podejmować problematyki współczesnej kultury, czego świetnym przykładem jest ,,zawsze fragment. recycling’’, zbiór zawierający 15 nowych wierszy w stosunku do o dwa lata wcześniejszego ,,zawsze fragmentu’’. Sam tytuł: recykling wskazuje na materiał, który może być wtórnie wykorzystany w procesie produkcji. Można go traktować jako określenie bezpośrednio tyczące ponownego wydania poezji, które zostały poddane, jak mówi Paweł Majerski, remasteringowi. W tomie tym znajdują się, co w przypadku omawianego poety stało się już swoistą normą, różnorodnie tematycznie, pozornie chaotycznie dobrane liryki zawierające w sobie, to co poeta wypracował już w swym warsztacie poetyckim przez lata praktyki, a także nowe pomysły, zbliżenie się do pop-artu, wykorzystanie techniki zbliżonej do reportażu. Tomik ten jest jednym z najpopularniejszych i chyba najlepszych w karierze Różewicza jako poety.